Gevoelige gesprekken

‘Mensen vullen stiltes op door over zichzelf te praten’

We weten niet altijd wat te zeggen als mensen het moeilijk hebben. Jan bleef ongewild kinderloos. ‘Mensen zijn bang om er met mij over te praten’, getuigt hij. Psycholoog Charlotte Vanovenberghe geeft tips om het gesprek toch niet uit de weg te gaan.

Tekst: Martine Creve, Sarah Vandoorne, Foto’s: Compagnie Gagarine

‘Ik had zeer graag kinderen gehad. Maar ik ben alleen gebleven en nooit papa geworden. Meestal zijn mensen bang om daarover te praten. Ikzelf luister altijd geïnteresseerd naar de verhalen van kinderen van vrienden. Bij een geboorte sta ik als een van de eersten in de materniteit. Ik deel hun geluk. Ook later informeer ik vaak hoe het met hen gaat.’

‘Aan de andere kant zou ik graag hebben dat mensen mij eens vragen hoe het is om geen kinderen te hebben. Dat gebeurt zelden of nooit. Als ik het toch zelf aanhaal, beginnen ze dikwijls over hun kinderen. Dat is zeker niet slecht bedoeld, maar het kwetst. Mensen willen die leegte heel snel opvullen door over zichzelf te praten.’

‘Geregeld volgt een waslijst aan redenen waarom ik blij moet zijn dat ik geen kinderen heb’

Goede raad

‘Heel snel krijg ik ook allerlei goede raad. Het is toch te regelen. Zoek een lief. Is adoptie geen mogelijkheid? Dat geeft me het gevoel dat geen kinderen hebben volledig aan mezelf ligt. Het is een manier om het probleem weg te schuiven. Dan hoeven de anderen niet in te gaan op je verdriet. Geregeld volgt een waslijst aan redenen waarom ik blij moet zijn dat ik geen kinderen heb. Je hebt veel meer tijd, kunt veel meer doen... Dat horen uit de mond van mensen die wel kinderen hebben, doet pijn. Ik besef hoe moeilijk het is om kinderen op te voeden, maar het is geen troost.’

Verdriet komt en gaat

‘Bij een eerste kennismaking wordt dikwijls gevraagd of je kinderen hebt. Neen, jammer genoeg niet, zeg ik dan. Wie er wil over praten, kan dat gerust. Ik ga ervanuit dat ik geen kinderen meer zal krijgen en in principe heb ik daar vrede mee. Maar het blijft een verdriet dat komt en gaat. Ik vind het belangrijk om erover te praten, dan wordt het geen taboe.’

‘Dat verdriet gaat niet weg met ouder worden. Het krijgt wel een plek, het wordt rustiger. Of dat zo blijft, weet ik niet. Misschien steekt het weer hevig de kop op als ik oud ben. Toen mijn vader stierf, stonden zijn kinderen en kleinkinderen achter hem. Na mij komt niemand.’

‘Toen mijn vader stierf, stonden zijn kinderen en kleinkinderen achter hem.
Na mij komt niemand’

Toeschouwer
‘Ik ben heel blij dat ik aanwezig mocht zijn toen de kinderen van mijn zus en mijn vrienden opgroeiden. Maar zonder kinderen blijf ik toch een toeschouwer. Het is een andere wereld waar ik aan de rand van sta. Hoe snel de tijd vooruitgaat, merken anderen bijvoorbeeld aan hun kinderen. Ik beleef die tijd anders.

Kinderen geven zin aan je leven. Mensen zonder kinderen moeten die zin helemaal zelf in elkaar knutselen. Soms lukt dat goed, soms niet. Dat gesprek wordt weinig gevoerd.’

Mensen met een kinderwens, ook als die niet vervuld raakt, kunnen voor begeleiding en steun terecht bij Kinderwens ExpertiseNetwerk.

Ga het gesprek aan

Psycholoog Charlotte Vanovenberghe geeft voor drie situaties tips om een gesprek aan te gaan, ook al lijkt het moeilijk. Wat zeg je tegen iemand die ongewenst kinderloos is, een chronische ziekte heeft of een scheiding doormaakt?