Wat willen we weten?

Toen ik vroeger ging lopen in de bossen waar ik woonde, vond ik het heerlijk om verloren te lopen. Een padje inslaan en niet weten waar de weg je zou brengen. Dat looptochtjes daardoor vaak langer uitvielen dan voorzien, nam ik er graag bij. Maar op een dag kwamen er richtingaanwijzers in het bos. Voor de fietsers. Handig, maar hierdoor kon ik niet langer meer verdwalen. Ik mocht niet meer nieuwsgierig zijn. Laat mij toch met rust, liep ik te denken. Mag ik niet gewoon curieus zijn?


Nieuwsgierigheid is het uitgangspunt voor creativiteit. Maar het is een dunne lijn, want hoe curieus we ook zijn, tegelijkertijd willen we ook op voorhand weten. De Duitse filosoof Rudolf Otto omschreef het ooit als: het onbekende fascineert ons, maar het jaagt ons ook angst aan. We willen verloren lopen, maar toch willen we weten waar we naartoe gaan.


Ook ik zal straks deelnemen aan het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. De screening is bijzonder effectief. Als de ziekte vroeg ontdekt wordt, is de kans op genezing groot. Maar ergens knaagt het. Want hoe ver wil je gaan in weten? Wat doen we met DNA-onderzoek dat het mogelijk maakt om op voorhand te weten welke ziektes we later kunnen krijgen? Openen we via ons DNA geen doos van Pandora die we nooit meer dicht zullen krijgen?


Het zijn ethische vragen waar geen eenduidig antwoord op bestaat. Natuurlijk kan ik mij voorstellen dat mensen willen weten of er een behandeling nodig is, die hen nog heel wat kwaliteitsvolle levensjaren garandeert. Maar tegelijkertijd blijft het kansberekening en zijn er ziektes waar je niets aan kunt doen. Willen we dat ook weten?


We leven in een tijd waarin we alles proberen te beheersen. We willen “het zijn” vóór zijn. We doen zo hard ons best om op voorhand te weten, dat er geen kans meer is om onbezonnen nieuwsgierig te zijn. Laat je geen nieuwsgierigheid meer toe, dan verlies je de mens. Als we alles beheersbaar willen maken, is het niet meer beheersbaar. Om het leven leefbaar te houden, mogen we geen schrik hebben om verloren te lopen. Laat ons af en toe ook zonder meer curieus zijn naar wat er ook komt.


Luc Van Gorp,


Voorzitter CM