Rode wangen

Blikken en blozen

Stel, je geeft een presentatie en plots word je zo rood als een tomaat. Schaamtelijk, toch? ‘Het is een ongemakkelijk gevoel, omdat je zelfzeker wil overkomen, maar je lijkt heel kwetsbaar’, getuigt Lisa Deelen (25). Psychologe Corine Dijk stelt Lisa gerust. ‘Anderen beschouwen je niet als minder competent als je bloost.’


Tekst: Michiel Verplancke

Foto: Lieven Van Assche

Wanneer blozen we?

Corine Dijk: ‘Als we ons ervan bewust zijn dat andere mensen een oordeel over ons kunnen hebben en we maken ons daar zorgen over, dan gaan we blozen. Dat komt bijvoorbeeld voor als we ons schamen of generen. Het blozen zelf is een acute reactie op een bepaald moment. Bij een langdurende stemming van schaamte ben je niet voortdurend aan het blozen.’

Hoe gaat het precies in zijn werk?

‘In je huid zitten bloedvaten waarin een minispiertje zit dat altijd gespannen staat. Bij een emotionele reactie op een oh nee-gebeurtenis stuurt het zenuwstelsel prikkels naar die spiertjes in de bloedvaten, waardoor de spiertjes ontspannen, de bloedvaten verwijden en er een bloedophoping ontstaat. Op die manier word je rood.’

Wat voor nut heeft blozen?

‘Blozen heeft een communicatieve waarde. Het is niet voor niets dat je alleen bloost op stukken huid die bloot zijn: het gezicht en de hals. Ook bij diersoorten met blote huid, zoals apen, komt soms vaatverwijding voor, precies in die blote stukken huid. Die vaatverwijding wordt als communicatie geregistreerd door andere dieren. Net zoals bij fronsen geeft je lichaam zo een communicatief signaal.’

Veel mensen vinden blozen vervelend. Wat kunnen we doen om het te vermijden?

‘Aan het blozen zelf? Niets, dat hebben we niet in de hand. Maar blozen is meestal niet negatief. Als je een kop koffie over iemand stoot en je bloost, dan registreert de ander dat als een positief signaal, dat je erom geeft wat hij van je vindt. Als je je aantrekt van wat anderen denken, ben je gewoon een sociaal persoon.’

Stel je jezelf kwetsbaar op als je bloost, zoals Lisa zegt?

‘Veel mensen overschatten de waarde van blozen. Wie leuk en competent wil overkomen, kan dat ook terwijl die bloost. Als je een goede presentatie geeft en je wordt toevallig ook rood, dan vinden mensen dat niet storend. Ze beschouwen je niet als minder competent. Je laat zien dat de mensen die naar je luisteren ertoe doen.’

Kun je dus helemaal niks doen als je je schaamt voor schaamrood?

‘Toch wel. Als je bang bent om te blozen, kun je iets doen aan de angst voor dat blozen. Als je op voorhand weet dat je ergens het risico zal lopen op rode wangen, zoals bij een presentatie, kun je iets proberen te doen aan de angst voor die presentatie. Bereid je goed voor en onthoud dat blozen helemaal niet erg is.’